Bộ Tứ, Aukus và cuộc đối đầu Mỹ- Trung

Hôm 24/9, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tổ chức cuộc họp trực tiếp đầu tiên của Đối thoại An ninh Tứ giác, hay còn được gọi là "Bộ tứ", một diễn đàn chiến lược không chính thức của Hoa Kỳ, Úc, Nhật Bản và Ấn Độ

Bộ Tứ, Aukus và cuộc đối đầu Mỹ- Trung

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tham gia cuộc họp trực tuyến với lãnh đạo các nước Đối thoại An ninh Tứ giác vào ngày 12/3 tại Nhà Trắng.

Nhà Trắng cho biết, Tổng thống Joe Biden sẽ có cuộc họp với sự tham gia của Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng Australia Scott Morrison để thảo luận về thúc đẩy một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và cởi mở.

Cuộc họp diễn ra vào thời điểm có nhiều thay đổi đối với chính sách của Hoa Kỳ ở châu Á. Khi chính quyền Biden tăng cường quan hệ đối tác ngoại giao trong khu vực. Đồng thời, hiệp ước quốc phòng Aukus của Australia với Mỹ và Anh đã củng cố cam kết của Washington đối với châu Á.

Tại thời điểm quan trọng này, những gì Quad chọn làm tiếp theo quan trọng hơn bao giờ hết. Nhà phân tích cấp cao Malcolm Davis của Viện Chính sách Chiến lược Australia cho biết so với nguồn gốc ban đầu của nó dưới thời chính quyền George W. Bush, Quad đã phát triển từ một "đối thoại chính trị và kinh tế quan trọng thấp" thành một bên đóng vai trò rất quan trọng trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương.

Davis nói: “Nhóm Quad không phải là một NATO châu Á ... nhưng đồng thời rõ ràng nó đang đi theo hướng tiếp cận hợp tác về an ninh”.

Chống lại Trung Quốc

Quad ban đầu được đề xuất vào năm 2007, nhưng đã bị trì hoãn và được hồi sinh dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bối cảnh Trung Quốc đang trỗi dậy như một siêu cường kinh tế và quân sự.

Môi trường ngoại giao ở châu Á đã thay đổi rõ rệt kể từ sự hồi sinh năm 2017 - và Bộ tứ đã có một tầm quan trọng lớn hơn.

Vào tháng 4/2020, quan hệ giữa Australia và Trung Quốc đã lao dốc sau khi Thủ tướng Morrison của Australia kêu gọi một cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc của Covid-19. Bắc Kinh đã trả đũa bằng cách áp đặt các hạn chế trừng phạt đối với hàng hóa của Australia và mối quan hệ vẫn chưa hồi phục.

Trong khi đó, mối quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh vốn xấu đi dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump đã giảm sút hơn nữa dưới thời Biden khi Mỹ củng cố quan hệ đối tác ngoại giao ở châu Á nhằm kiềm chế Trung Quốc.

Sự tiếp cận mới của Mỹ đã được hoan nghênh ở Australia và đầu tháng này, hai chính phủ đã cùng với Vương quốc Anh công bố Aukus - một thỏa thuận mà ba quốc gia sẽ trao đổi thông tin quân sự và công nghệ để hình thành quan hệ đối tác quốc phòng chặt chẽ hơn ở châu Á.

Nhật Bản cũng hoan nghênh sự tham gia nhiều hơn của Hoa Kỳ vào khu vực. Sau khi nỗ lực theo đuổi chính sách Trung Quốc ấm hơn trong những năm đầu thời Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình làm lãnh đạo, Nhật Bản ngày càng cảnh giác với Bắc Kinh trong năm qua.

Trong một cuộc phỏng vấn với CNN vào tháng 9 năm nay, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Nobuo Kishi cho biết Nhật Bản sẽ "kiên quyết bảo vệ" lãnh thổ của mình ở Biển Hoa Đông "trước hành động của Trung Quốc."

Bonnie Glaser, giám đốc Chương trình châu Á tại Quỹ Marshall của Mỹ, cho biết Ấn Độ hiện là thành viên thận trọng nhất của Nhóm Quad và mức độ sẵn sàng thúc đẩy hợp tác quốc phòng và chống lại Trung Quốc của Trung Quốc có thể phụ thuộc vào Delhi.

Sau một cuộc đụng độ biên giới giữa Ấn Độ và Trung Quốc vào giữa năm 2020, dẫn đến cái chết của ít nhất 20 binh sĩ Ấn Độ, các chuyên gia cho biết New Delhi đã miễn cưỡng chống lại Bắc Kinh. Dù vậy, Ấn Độ vẫn đang xích lại gần Mỹ về mặt quân sự, bao gồm các cuộc tập trận quân sự mới và tăng cường, vũ khí, mua hàng và chuyển giao công nghệ.

Bảo vệ Đài Loan

Đài Loan có thể sẽ là một trong những điểm chính được đưa ra thảo luận tại Washington vào thứ Sáu.

Trong năm qua, Bắc Kinh đã tăng cường hoạt động quân sự xung quanh hòn đảo, vốn được quản lý tách biệt với Trung Quốc đại lục kể từ khi cuộc nội chiến kết thúc hơn bảy thập kỷ trước.

Đảng Cộng sản Trung Quốc coi Đài Loan - nơi sinh sống của khoảng 24 triệu dân - là một phần lãnh thổ không thể tách rời của mình, mặc dù chưa bao giờ kiểm soát nó. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước đó cũng đã cảnh báo rằng Bắc Kinh sẽ không loại trừ việc sử dụng vũ lực để "tái hợp" Đài Loan với Trung Quốc đại lục.

Dưới thời Chính quyền Donald Trump và bây giờ là Joe Biden, Mỹ đã tăng cường quan hệ với Đài Loan trong những năm gần đây, đồng ý bán vũ khí lớn và cử các nhà ngoại giao cấp cao đến thăm hòn đảo này.

Australia thường xuyên cùng Mỹ lên tiếng ủng hộ Đài Loan và hồi tháng 7, Nhật Bản cũng lên tiếng rằng nên hợp lực với Washington để bảo vệ hòn đảo này khỏi bất kỳ cuộc xâm lược nào. Tháng 8 năm nay, lần đầu tiên, một cuộc họp của các quan chức cấp cao của Bộ tứ đã đưa ra một tuyên bố nhấn mạnh "tầm quan trọng của hòa bình và an ninh ở eo biển Đài Loan."

Ben Scott, Giám đốc Dự án An ninh và Trật tự dựa trên Quy tắc của Úc tại Viện Lowy ở Sydney, một Bộ tứ thống nhất có thể giúp ngăn chặn bất kỳ hành động gây hấn nào nữa của chính phủ Trung Quốc đối với Đài Loan. Tuy nhiên, luôn có nguy cơ đi quá xa và bắt đầu khiêu khích.

Lê Minh (Theo CNN)
Chia sẻ trên Zalo

Tin mới nhất

return to top